Yüksekte Çalışma Kriterleri

Yüksekte çalışma sırasında kullanılacak ekipmanın seçimi çalışmanın güvenli şekilde sürdürülebilmesi açısından son derece önemlidir. Dikkat edilecek bazı kriterler aşağıda belirtilmiştir.

Çalışma koşulları

Eğim, kötü zemin koşulları, engeller ve trafik ekipman seçiminde rol oynayan faktörlerdendir. Örneğin, yükseltilebilir iş platformu stabilitesi ile ilgili bir tehlikenin söz konusu olmaması koşuluyla engellerin olduğu ve zemin koşullarının iyi olmadığı yerlerde istenilen çalışma alanına erişmek için mobil iskele yerine tercih edilebilir.

Giriş ve çıkış noktalarının mesafeleri

Yüksek mesafedeki girişler için merdiven kullanımının uygunluğu çok daha düşüktür.

Düşmenin mesafesi ve sonuçları

Açılma (yerleştirme) mesafesi dikkate alınmadan düşmeyi durdurma sistemlerinin kullanılması neticesinde düşmeye karşı koruma etkisiz olacaktır. Çünkü düşme mesafesi gerekli olan açılma mesafesinden daha az olduğundan durdurma sistemi tamamen çalışmadan çalışan zemine ya da bir alt seviyeye çarpacaktır.

Kullanım sıklığı ve süresi

Uzun süreli ve yüksek sıklıkta yapılan çalışmalar daha yüksek standartlarda düşmeye karşı koruma gerektirmektedir. Örneğin, merdiven kullanımından ziyade bir mobil iskele kullanımı tercih edilebilir. Merdiven ise kısa süreli ve düşük riskli tekrar eden işler için kullanılabilir.

Kurtarma

Düşmeyi durdurma sistemi kullanan asılı halde kalmış bir çalışanın kurtarılmasının zor olduğu durumlarda yükseltilebilir iş platformu vb. diğer iş ekipmanlarının kullanımı tercih edilebilir. İş ekipmanının kurulumu ve sökümünden kaynaklanan ek riskler Bir çalışan tarafından kullanılan yükseltilebilir bir iş platformu bir çalışanın güvenli şekilde çalışması için iki veya üç çalışan tarafından kurulumu yapılan bir iskeleden çok daha az risk teşkil edebilir.

 

Risk değerlendirmesi dikkate alınarak yüksekte güvenli çalışmanın sağlanması için en uygun kontrol tedbirlerine başvurulmalıdır. Tehlikenin ortadan kaldırılamadığı ya da çalışanların izole edilemediği durumlarda kullanılabilecek düşmeye karşı koruma sistemlerinden birisi de güvenlik ağlarıdır. Güvenlik ağları genellikle çelik yapı ve köprü inşaatlarında, çatı imalat ve tadilat işleri ile bina inşaatlarında açıkta kalan cephe ve boşluklara kurularak muhtemel bir düşme neticesinde oluşabilecek ölüm ve yaralanmaların önlenmesini sağlar.

İnşaat sahasında güvenlik ağı kullanılacaksa özellikle 3 hususa önem verilmelidir. Öncelikle güvenlik ağı temin edilirken bu ağın standardlara uygun olduğundan emin olunmalıdır. Standartta belirtilen nitelikleri taşımayan güvenlik ağlarının kullanılması muhtemel bir düşmede çalışanın ağ tarafından tutulamamasına ve çalışanın zemine veya alt seviyelere düşmesine/çarpmasına neden olabilir. Güvenlik ağlarında aranması gereken ikinci önemli husus, standardlara uygun olarak temin edilen ağın güvenli kurulum gerekleri dikkate alınarak kurulmasıdır. Nitekim mevzuatımızda güvenlik ağlarının malzeme özellikleri, deneyler ve kurulum şartları bakımından standardlara uygun olması zorunlu tutulmuştur. (Bkz. Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve

Güvenliği Yönetmeliği, EK-4).

Standardlara uygunluk ve güvenli kurulumdan sonra üçüncü önemli hususu ise depolama, bakım ve inceleme kriterleri oluşturmaktadır. Güvenlik ağları hafif ve çürümeye karşı dayanıklı olmalarına rağmen, uygunsuz kullanımda kolayca hasar görebilir, aşınıp yıpranabilir, yırtılabilir, alevden etkilenebilir ve depolama koşullarına bağlı olarak etkinliğini yitirebilir. Bunların dışında kötü hava koşullarından, UV ışınlarından ve çevresel faktörlerden de etkilenerek dayanım kaybı yaşayabilir. Bu yüzden, güvenlik ağlarının üretici talimatları doğrultusunda yapılan periyodik deneyleri de dâhil olmak üzere yetkili bir kişi tarafından düzenli olarak incelemeye tabi tutulması son derece önemlidir.

Hazırlanan bu rehberde; güvenlik ağlarının tanıtılmasına, ağ tasarımda dikkat edilecek hususların ne olduğuna ve ağın güvenli bir şekilde kurulup sökülebilmesi için hangi kriterlerin göz önüne alınması gerektiğine dair hususlara değinilmiş ve konu ile alakalı işveren, şantiye şefi, iş güvenliği uzmanı ve inşaat sahasında çalışan ilgili diğer kişilere iş sağlığı ve güvenliği açısından yüksekte çalışmanın uygun şekilde yürütülebilmesi için güvenlik ağları ile ilgili genel olarak bilgi verme amacı güdülmüştür. İnşaat sahasında yapılan çalışmalar; yüksekte yapılan işin niteliği, kullanılan iş ekipmanları ve çalışma ortamına bağlı olarak değiştiğinden başvurulacak kontrol önlemleri ve güvenlik ağı ile ilgili uygulamalar da değişebilmektedir. Dolayısıyla sahadaki yetkili kişilerin güvenlik ağının yeterli şekilde kurulmasında ve düşmelerin önlenmesinde çalışma ortamının durumunu dikkate alarak yeni çözümler üretmesi gerekmektedir. Ülkemizde kullanımı yaygın olan güvenlik ağları sistem S ve sistem- T’dir. Bu rehberde belirtilen malzeme nitelikleri ile ilgili hususlar tüm güvenlik ağı sistemlerini kapsamakla beraber, güvenlik ağının kurulumu ile olarak genelde yatay olarak kurulan sistem S güvenlik ağlarının üzerinde durulmuştur. Rehber, ulusal standardlarımız dikkate alınarak hazırlanmış ve standardlarımızda yer almayan güvenlik ağları ile ilgili önemli diğer hususlar için ise BS 8411 uygulama esasları rehberi ve çeşitli yabancı kaynaklardan faydalanılmıştır.

Bu rehberin hazırlanmasında kullanılan ulusal standardlar ve rehber aşağıda belirtilmiştir.

• TS EN 1263-1 (Güvenlik Ağları- Bölüm 1: Güvenlik kuralları, deney metotları)

• TS EN 1263-2 (Güvenlik Ağları- Bölüm 2: Konumlandırma sınırları için güvenlik kuralları)

• BS 8411 Code of practice for safety nets on construction sites and other works

(İnşaat sahaları ve diğer işlerde kullanılan güvenlik ağları için uygulama esasları)